Aşı kartı, ebeveynlerin en çok kaybettiği ve en çok ihtiyaç duyduğu belgedir. Kreş kaydında, yurt dışı başvurusunda, doktor kontrolünde hep sorulur — ve genellikle "bir yerdeydi" diye başlayan bir arama süreci başlar.
Bu yazı iki işe yarıyor: takvimin nasıl işlediğini anlamak ve takvim aksadığında ne yapılacağını bilmek.
Ulusal aşı takvimi nasıl çalışır?
Türkiye'de çocukluk dönemi aşıları, T.C. Sağlık Bakanlığı Genişletilmiş Bağışıklama Programı kapsamında aile sağlığı merkezlerinde ücretsiz uygulanır. Program 13 hastalığa karşı koruma sağlar: difteri, boğmaca, tetanoz, çocuk felci, hepatit B, hepatit A, Hib, tüberküloz, kızamık, kızamıkçık, kabakulak, suçiçeği ve pnömokok.
Takvimin genel iskeleti şöyledir:
| Dönem | Uygulanan aşılar |
|---|---|
| Doğum | Hepatit B (1. doz) |
| 2. ayın sonu | BCG (verem), 6'lı karma (DaBT-İPA-Hib-HepB 1), Pnömokok (KPA 1) |
| 4. ayın sonu | 6'lı karma (2), Pnömokok (2) |
| 6. ayın sonu | 6'lı karma (3), Oral polio (OPA 1) |
| 12. ayın sonu | KKK (kızamık-kızamıkçık-kabakulak 1), Suçiçeği, Pnömokok rapel |
| 18. ayın sonu | 6'lı karma rapel, OPA 2, Hepatit A (1) |
| 24. ayın sonu | Hepatit A (2) |
| 48. ay | DaBT-İPA rapel, KKK (2) |
| 13 yaş | Td (erişkin tetanoz-difteri) |
Not: Takvim güncellenebilir. 2025'te uygulamaya alınan 6'lı karma aşı, önceden ayrı yapılan hepatit B dozlarını da kapsadığı için 1. aydaki hepatit B dozu kaldırılmıştır. Bebeğiniz için geçerli takvimi mutlaka aile hekiminizle ve Sağlık Bakanlığı Aşı Portalı üzerinden teyit edin.
Ulusal takvimde olmayan, isteğe bağlı aşılar
Ücretsiz programda yer almayan ancak hekimlerin sıklıkla önerdiği aşılar da vardır:
- Rotavirüs — ağır ishal ve sıvı kaybını önler. İlk dozun en geç 12. haftada uygulanması gerekir, bu nedenle kararı erken vermek önemlidir.
- Meningokok — menenjit ve kan dolaşımı enfeksiyonlarına karşı; B ve ACWY tipleri mevcuttur.
- Grip — 6 aydan büyük çocuklara her sonbahar.
- Suçiçeği 2. doz ve HPV (ileri yaşlarda).
Bunlar ücretlidir ve bazı özel sağlık sigortaları kapsar. Uygun olup olmadığını çocuk doktorunuzla değerlendirin.
Bir dozu kaçırdıysanız ne olur?
En sık sorulan ve en çok gereksiz kaygı yaratan soru budur. Cevap rahatlatıcı:
Kaçırılan doz için seriye baştan başlanmaz. Aşı serileri "kaldığı yerden devam eder". Aylar geçmiş olsa bile, önceki dozlar geçerliliğini korur; yalnızca eksik dozlar tamamlanır.
Yapılması gereken: aile sağlığı merkezine başvurup yakalama (catch-up) takvimi oluşturulmasını istemek. Hekim, çocuğun yaşına göre dozlar arasında bırakılması gereken minimum aralıkları hesaplayarak yeni bir plan çıkarır.
Dikkat edilmesi gereken tek istisna rotavirüs aşısıdır: yaş üst sınırı katıdır ve kaçırılırsa telafi edilemez.
Aşı sonrası ateş ve yan etkiler
Aşı sonrası ilk 24-48 saatte hafif ateş, iğne yerinde kızarıklık, şişlik, hassasiyet, huzursuzluk ve iştahsızlık beklenen tepkilerdir. Bunlar bağışıklık sisteminin çalıştığının göstergesidir ve genellikle 1-2 günde geçer.
Evde ne yapılır:
- Bebeği ince giydirin, odayı serin tutun (20-22°C)
- Sık sık emzirin veya sıvı verin
- İğne yerine soğuk, ıslak bir bez uygulayın (buzu doğrudan temas ettirmeyin)
- Ateş 38°C'yi geçer ve bebek rahatsızsa, doktorunuzun önerdiği dozda parasetamol verin
Yapılmaması gerekenler: Aşıdan önce "önlem olarak" ateş düşürücü vermek önerilmez — bağışıklık yanıtını zayıflatabilir. Alkollü veya sirkeli bez uygulaması kesinlikle yapılmamalıdır.
Ne zaman acilen başvurmalı?
- 3 aydan küçük bebekte 38°C ve üzeri her ateş
- 40°C'yi aşan ateş veya 48 saatten uzun süren ateş
- Havale (nöbet) geçirme
- 3 saatten uzun süren, durdurulamayan ağlama
- Aşırı uyku hali, uyandırılamama, emmeme
- Yüzde/dudakta şişme, döküntü, solunum güçlüğü (alerjik reaksiyon belirtileri)
Aşıyı erteleme gerektiren durumlar
Yaygın bir yanlış inanış, hafif hastalıkta aşının ertelenmesi gerektiğidir. Hafif soğuk algınlığı, burun akıntısı, hafif ishal veya düşük ateş aşı için engel değildir.
Gerçek erteleme nedenleri: orta-ağır seyreden ateşli hastalık, önceki dozda anafilaktik reaksiyon öyküsü, ciddi bağışıklık yetmezliği (canlı aşılar için) ve yakın zamanda kan ürünü alınması. Karar her zaman hekime aittir.
Aşı kartını dijitalde tutmak
Kâğıt aşı kartı kaybolur, ıslanır, yanlış çantada kalır. Dijital kayıt üç şeyi çözer: hangi doz yapıldı, hangisi gecikti, bir sonraki ne zaman.
Bebek Asistanı, bebeğinizin doğum tarihine göre ulusal aşı takvimini otomatik oluşturur; yapılan, geciken ve yaklaşan dozları tek ekranda gösterir, hatırlatıcı kurmanıza izin verir ve tüm geçmişi PDF olarak dışa aktarır. Kreş kaydında ya da doktor ziyaretinde tek tıkla yanınızda olur.
Ücretsiz hesap oluşturun ve aşı kartınızı bir kez, doğru şekilde dijitalleştirin.
Sıkça Sorulan Sorular
Aşı sonrası ateş kaç gün sürer?
Genellikle 24-48 saat içinde başlar ve 1-2 günde geçer. KKK ve suçiçeği gibi canlı aşılarda ateş 5-12 gün sonra ortaya çıkabilir; bu da beklenen bir tepkidir.
Aşı dozunu kaçırdım, baştan başlamak gerekir mi?
Hayır. Aşı serileri kaldığı yerden devam eder. Aile sağlığı merkezinde yakalama takvimi oluşturularak yalnızca eksik dozlar tamamlanır.
İki aşı aynı gün yapılabilir mi?
Evet. Ulusal takvimde zaten aynı günde birden fazla aşı uygulanmaktadır. Farklı bölgelerden yapıldığında güvenlidir ve bağışıklık yanıtını azaltmaz.
Bebeğim nezleyken aşı olabilir mi?
Hafif üst solunum yolu enfeksiyonu, hafif ishal veya düşük ateş aşı için engel değildir. Orta-ağır ateşli hastalıklarda erteleme kararını hekim verir.
Rotavirüs aşısı için son tarih nedir?
İlk dozun en geç 12. haftada uygulanması gerekir. Bu süre kaçırıldığında aşı serisine başlanamaz, bu nedenle kararın ilk aylarda verilmesi önemlidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Aşı kararları ve uygulama takvimi için aile hekiminize veya çocuk doktorunuza başvurun. Güncel resmî takvim için asi.saglik.gov.tr adresini kontrol edin.
